โปรแกรมคำนวณและออกแบบแสงสว่างภายในอาคาร (Indoor Lighting Calculator)

1. ขนาดห้องและสภาพแวดล้อม Room Dimensions

ชื่อห้อง / โครงการ

ความกว้าง (W) [ม.]

ความยาว (L) [ม.]

ความสูงห้อง (H) [ม.]

ความสูงโต๊ะทำงาน (h_w) [ม.] ปกติ: 0.75 - 0.85 ม., ทางเดิน: 0 ม.

ระยะห้อยโคม (h_c) [ม.] ติดแนบเพดาน = 0 ม.

สะท้อนเพดาน (ρ_c)

สะท้อนผนัง (ρ_w)

สะท้อนพื้น (ρ_f)

2. ระดับความส่องสว่างเป้าหมาย (E) Target Illuminance

เลือกตามประเภทห้องและกิจกรรม (Preset ตามกฎหมาย/วสท.)

ความส่องสว่างที่ต้องการ (E) [Lux]

มาตรฐานอ้างอิง

3. สเปกโคมไฟและหลอดไฟ Luminaire Data

เลือกชนิดโคมไฟ / หลอดไฟ (Preset แบรนด์ B-Lighting Energy & มาตรฐาน)

🌟 สเปก B-Lighting: BLT-EPDL50-12W blightingenergy.com ↗

• ชนิดสินค้า: โคมไฟดาวน์ไลท์ LED ฝังฝ้า ขนาด 5 นิ้ว (Ø 140 mm., Cut-out 125 mm.)
• ประสิทธิภาพส่องสว่าง: 75 lm/W (900 Lumen @ 12W)
• พื้นที่ใช้งานแนะนำ: ห้องขนาด 6 - 9 ตร.ม. (ห้องนอน, ห้องทำงาน, ทางเดิน)
• มาตรฐาน: มอก. 1955-2551 (ตัดสัญญาณรบกวน), มอก. 2780-2562 (ความปลอดภัย), อายุใช้งาน 15,000 ชม.

จำนวนหลอดต่อ 1 โคม (n)

ลูเมนต่อหลอด (F) [Lumen]

กำลังไฟฟ้าต่อโคม (P) [Watt]

ลูเมนรวมต่อโคม (n × F) [lm]

สัมประสิทธิ์การใช้ประโยชน์ (CU) [0.3 - 0.8] แนะนำอัตโนมัติตาม RCR

ตัวคูณการบำรุงรักษา (MF / LLF) [0.5 - 0.9] สภาพสะอาด: 0.80, ปานกลาง: 0.70

สรุปผลการคำนวณ (Calculation Results) ได้มาตรฐานความสว่าง

จำนวนโคมไฟที่แนะนำ
6
จากคำนวณทฤษฎี: 5.45 โคม

ความส่องสว่างจริงเฉลี่ย (E_actual)

550

Lux

+10% จากเป้าหมาย (500 Lux)

ผังการจัดเรียง (กว้าง × ยาว)

2 × 3

2 แถว × 3 คอลัมน์

กำลังไฟฟ้าส่องสว่างต่อพื้นที่ (LPD)

4.50

W/m²

เกณฑ์อาคารประหยัดพลังงาน: ผ่าน (≤ 10 W/m²)

พื้นที่ห้อง (A): 48.00 ม.²

ความสูงติดตั้งโคม (h_m): 2.05 ม.

อัตราส่วนโพรงห้อง (RCR): 2.99

ดัชนีห้อง (Room Index, K): 1.67

กำลังไฟฟ้ารวม: 216 W

อัตราส่วนระยะห่าง (S/h_m): 1.30

จำลองการกระจายแสงสว่างและการจัดวางโคมไฟ (Lighting Simulation Studio) 🌐 3D Photometric View

🖱️ ควบคุม 3D: คลิกซ้าย = หมุน | ลูกกลิ้ง = ซูม | คลิกขวา = เลื่อน | ชี้เมาส์เพื่อวัด Lux | ดับเบิลคลิก / กด F = เต็มจอ

การกระจายความส่องสว่าง (Lux Scale) เป้าหมาย: 500 lx

0 lx 25 lx 50 lx 75 lx 100+ lx

📊 คุณภาพแสงสว่าง 3D (Workplane)

Lux เฉลี่ย (E_avg): 550 Lux

Lux สูงสุด (E_max): 620 Lux

Lux ต่ำสุด (E_min): 440 Lux

ความสม่ำเสมอ (U₀): 0.80 (ดีมาก)

ปรับจำนวนโคมแนวกว้าง (Rows): 2 ระยะห่าง S_w: 3.0 ม.

ปรับจำนวนโคมแนวยาว (Cols): 3 ระยะห่าง S_l: 2.67 ม.

🌟 ข้อมูลสเปกผลิตภัณฑ์ B-Lighting Energy (blightingenergy.com)

ผลิตภัณฑ์ LED คุณภาพสูง ประหยัดพลังงานกว่า 80% มาตรฐาน มอก. 1955-2551 และ มอก. 2780-2562

เยี่ยมชมเว็บไซต์ B-Lighting Energy ↗

1. โคมไฟดาวน์ไลท์ LED ฝังฝ้า (B-Lighting Downlight BLT-EPDL Series)

รุ่นสินค้า	ขนาดโคม	กำลังไฟ	ความสว่าง (Lumen)	ประสิทธิภาพ	มิติ / รูเจาะ (Cut-out)	พื้นที่แนะนำ
BLT-EPDL30-4W	3 นิ้ว	4 W	300 lm	75 lm/W	Ø 90 mm (Cut-out 75 mm)	ทางเดิน, ระเบียง, ตู้โชว์ (2 - 4 ตร.ม.)
BLT-EPDL40-8W	4 นิ้ว	8 W	600 lm	75 lm/W	Ø 115 mm (Cut-out 100 mm)	ห้องน้ำ, แต่งตัว, ทางเดิน (4 - 6 ตร.ม.)
BLT-EPDL50-12W	5 นิ้ว	12 W	900 lm	75 lm/W	Ø 140 mm (Cut-out 125 mm)	ห้องนอน, ออฟฟิศขนาดเล็ก (6 - 9 ตร.ม.)
BLT-EPDL60-16W	6 นิ้ว	16 W	1,200 lm	75 lm/W	Ø 165 mm (Cut-out 150 mm)	ห้องนั่งเล่น, ครัว, สำนักงาน (9 - 12 ตร.ม.)
BLT-EPDL70-20W	7 นิ้ว	20 W	1,500 lm	75 lm/W	Ø 190 mm (Cut-out 175 mm)	โถงสูง, ห้องประชุม, โชว์รูม (12 - 16 ตร.ม.)

2. หลอดไฟ LED ทรงกระบอก T-Bulb ขั้ว E27 ความสว่างสูง (BLT-T Series)

รุ่นสินค้า	รูปทรง / ขั้ว	กำลังไฟ	ความสว่าง (Lumen)	ประสิทธิภาพ	พื้นที่การใช้งานที่เหมาะสม
BLT-T80-62C-18W	T80 / E27	18 W	2,000 lm	111 lm/W	พื้นที่ทั่วไป, เพดานระดับ 2.5 - 3.0 เมตร
BLT-T100-62C-28W	T100 / E27	28 W	3,000 lm	107 lm/W	ร้านค้า, อู่ซ่อม, ห้องโถงที่ต้องการความสว่างสูง
BLT-T120-62C-38W	T120 / E27	38 W	4,000 lm	105 lm/W	โกดัง, โรงอาหาร, ตลาด, เพดาน 3.0 - 4.0 เมตร
BLT-T140-62C-48W	T140 / E27	48 W	5,000 lm	104 lm/W	คลังสินค้า, โรงงาน, โรงยิม (เพดานสูง 3.5 - 5.0 เมตร)

3. หลอดไฟ LED Bulb ขั้วเกลียว E27 (BLT-A60 / A67 / A70 Series)

รุ่นสินค้า	รูปทรง / ขั้ว	กำลังไฟ	ความสว่าง (Lumen)	ประสิทธิภาพ	พื้นที่การใช้งานที่เหมาะสม
BLT-A60-8-4W	A60 / E27	4 W	470 lm	117.5 lm/W	โคมตั้งโต๊ะ, หัวเตียง, ทางเดินในบ้าน
BLT-A60-8-7W	A60 / E27	7 W	806 lm	115.1 lm/W	ห้องนอน, โต๊ะอาหาร, ทางเดินทั่วไป
BLT-A60-3-9.5W	A60 / E27	9.5 W	1,055 lm	111.0 lm/W	ห้องนอน, ห้องครัว, สำนักงานขนาดเล็ก
BLT-A60-9-13W	A60 / E27	13 W	1,521 lm	117.0 lm/W	ห้องนั่งเล่น, ห้องทำงานประจำ
BLT-A70-9-16W	A70 / E27	16 W	1,900 lm	118.7 lm/W	ห้องโถง, พื้นที่ที่ต้องการความสว่างสูง
BLT-A67-2-19W	A67 / E27	19 W	2,452 lm	129.0 lm/W	โถงเพดานสูง, ร้านอาหาร, คาเฟ่, พื้นที่ขนาดใหญ่

อ้างอิงจากเอกสารบรรยายวิชา Illumination Engineering โดย อาจารย์ชาญกิต บัวศรี (ภาควิชาวิศวกรรมไฟฟ้า มหาวิทยาลัยธนบุรี):

1. สมการวิธีบริทิชโซนอล (British Zonal Method / Lumen Method): E_av = (n × Φ × UF × MF) / A หรือหาจำนวนโคมไฟ (n): n = (E_av × A) / (Φ × UF × MF) - E_av = ค่าความสว่างเฉลี่ยบนพื้นที่ทำงาน (lx หรือ Lumen/ตร.ม.) - n = จำนวนโคมไฟฟ้า - Φ = ฟลักซ์การส่องสว่างของหลอดไฟใน 1 โคม (Lumen: lm) - UF = ตัวประกอบการใช้ประโยชน์ของโคม (Utilization Factor) - MF = ตัวประกอบการบำรุงรักษา (Maintenance Factor = LLD × LDD) * ห้องปรับอากาศทั่วไปในอาคาร: MF = 0.8 - 0.9 * โรงงาน / สภาพมีฝุ่น: MF = 0.7 - A = พื้นที่ห้อง (กว้าง W × ยาว L) หน่วยเป็น ตร.ม. 2. ดัชนีห้อง (Room Index: K_r): K_r = (W × L) / [H_m × (W + L)] โดย H_m = H_room - h_workplane - h_suspension (ระยะห่างจากระนาบใช้งานถึงดวงโคมไฟฟ้า) 3. ตรวจสอบคุณภาพความสม่ำเสมอของแสง (Uniformity): - ระยะห่างระหว่างโคม S ≤ 1.5 × H_m - ระยะจากริมผนังถึงโคมแถวแรก = S / 2

ประกาศกรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงาน เรื่อง มาตรฐานความเข้มของแสงสว่าง พ.ศ. ๒๕๖๑

ออกตามกฎกระทรวงฯ ความปลอดภัย อาชีวอนามัย และสภาพแวดล้อมในการทำงาน พ.ศ. ๒๕๕๙ (ราชกิจจานุเบกษา ๒๑ ก.พ. ๒๕๖๑)

ตารางที่ ๑: พื้นที่ทั่วไป / ลักษณะงาน	ค่าเฉลี่ย (Lux)	จุดต่ำสุด (Lux)
ทางออกฉุกเฉิน เส้นทางหนีไฟ บันไดฉุกเฉิน (วัดที่ระดับพื้น)	10 Lux	-
ภายนอกอาคาร: ลานจอดรถ ทางเดิน บันได ประตูทางเข้าใหญ่	50 Lux	25 Lux
ภายในอาคาร: ทางเดิน บันได ทางเข้าห้องโถง ลิฟต์ ป้อมยาม	100 Lux	50 Lux
ห้องสุขา ห้องอาบน้ำ ห้องเปลี่ยนเสื้อผ้า ห้องเก็บของ ล็อบบี้	100 Lux	50 Lux
โรงอาหาร ห้องปรุงอาหาร ห้องตรวจรักษาพยาบาล	300 Lux	150 Lux
พื้นที่สำนักงาน: ห้องทำงาน ห้องฝึกอบรม ห้องบรรยาย ห้องคอมพิวเตอร์ ห้องประชุม ออกแบบเขียนแบบ	300 Lux	150 Lux
คลังสินค้า โกดังเก็บของเพื่อเคลื่อนย้าย ห้องควบคุม ห้องสวิตช์	200 Lux	100 Lux
กระบวนการผลิต / ทำงานกับเครื่องจักร / เตรียมวัตถุดิบ / บรรจุภัณฑ์	300 Lux	150 Lux

ตารางที่ ๒: การทำงานโดยใช้สายตามองเฉพาะจุด

ลักษณะงาน	ระดับความสว่าง (Lux)	ตัวอย่างลักษณะงาน
งานหยาบ (ชิ้นงาน > 0.75 มม.)	200 - 300 Lux	ตรวจงานหยาบ นับของ ชิ้นงานขนาดใหญ่ ซักรีด เชื่อมเหล็ก
งานละเอียดเล็กน้อย	300 - 400 Lux	เจาะรู ทากาว เย็บเล่มหนังสือ งานไม้ปานกลาง เตรียมอาหาร
งานประจำในสำนักงาน / ละเอียดปานกลาง	400 - 500 Lux	งานเขียน พิมพ์ บันทึกข้อมูล อ่านข้อมูล ออกแบบด้วย CAD ตรวจสอบเหล็ก
งานละเอียดปานกลาง (สายตามาก)	500 - 700 Lux	พ่นสี ขัดตกแต่งละเอียด พิสูจน์อักษร ตรวจสอบอาหาร ออกแบบเขียนแบบมือ
งานละเอียดสูง (ชิ้นงานตั้งแต่ 0.025 มม.)	700 - 1,200 Lux	ปรับเทียบเครื่องมือ ย้อมสี ตัดเย็บเสื้อผ้าด้วยมือ คัดเทียบสีเข้ม
งานละเอียดสูงมาก (ชิ้นงาน < 0.025 มม.)	1,200 - 1,600 Lux	งานโต๊ะ/เครื่องจักรขนาดเล็กมาก ตรวจสอบชิ้นส่วนอิเล็กทรอนิกส์ละเอียด
งานละเอียดสูงมากเป็นพิเศษ	2,400 Lux ขึ้นไป	เจียระไนเพชรพลอย ทำนาฬิกาข้อมือ งานผ่าตัด ทันตกรรม

กฎกระทรวงฉบับที่ 39 (พ.ศ. 2537) ตารางที่ 3 ความเข้มของแสงสว่าง

อ้างอิงจากสไลด์ 05 หน้า 31-32:

สถานที่ (ประเภทการใช้)	หน่วยความเข้มของแสงสว่าง (Lux)
ที่จอดรถ	50 Lux
ช่องทางเดินภายในอาคารอยู่อาศัยรวม	100 Lux
ห้องพักในโรงแรมหรืออาคารอยู่อาศัยรวม	100 Lux
ห้องน้ำ ห้องส้วมของโรงงาน โรงเรียน โรงแรม สำนักงาน	100 Lux
ช่องทางเดินภายในโรงงาน โรงเรียน โรงแรม สำนักงาน โรงพยาบาล	200 Lux
โรงงาน ห้างสรรพสินค้า ตลาด สถานีขนส่งผู้โดยสาร	200 Lux
ห้องสมุด ห้องเรียน ห้องประชุม	300 Lux
บริเวณที่ทำงานในสำนักงาน	300 Lux

เกณฑ์กำลังไฟฟ้าสูงสุด (Building Energy Code / พ.ร.บ. อนุรักษ์พลังงาน)

อ้างอิงจากสไลด์ 05 หน้า 33:

ประเภทอาคาร	กำลังไฟฟ้าส่องสว่างสูงสุด (W/ตร.ม.)
สำนักงาน โรงแรม สถานศึกษา โรงพยาบาล สถานพักฟื้น	≤ 16 W/ตร.ม. (เกณฑ์ BEC ปัจจุบันแนะนำ ≤ 10 W/ตร.ม.)
ร้านขายของ ซูเปอร์มาร์เก็ต หรือศูนย์การค้า	≤ 23 W/ตร.ม.

ตารางสัมประสิทธิ์การสะท้อนแสงที่เหมาะสมในสำนักงาน

(John E. Frier and Mary E. Gazley Frier 1980 - อ้างอิงจากสไลด์ 05 หน้า 6 และ 74):

บริเวณ	การสะท้อนแสงสว่าง (%)
เพดาน (Ceiling)	80 - 90%
ผนัง (Walls)	40 - 60%
พื้น (Floor)	20 - 40%
เครื่องใช้ในสำนักงานอื่น ๆ	25 - 45%

ตาราง Utilization Factor (UF) โคม Prismatic Wrap Around

(อ้างอิงจาก ตัวอย่างที่ 4 หน้า 1 ไฟล์ 06 - สำหรับโคมฟลูออเรสเซนต์ 2x36W ฝ้า T-Bar):

Room Index (K_r)	เพดาน 70%			เพดาน 50%
Room Index (K_r)	ผนัง 50%	ผนัง 30%	ผนัง 10%	ผนัง 50%	ผนัง 30%	ผนัง 10%
0.6	0.32	0.28	0.25	0.30	0.27	0.25
0.8	0.40	0.36	0.32	0.39	0.34	0.31
1.0	0.45	0.41	0.38	0.43	0.38	0.36
1.25	0.50	0.45	0.42	0.47	0.44	0.41
1.5	0.53	0.48	0.45	0.50	0.46	0.41
2.0	0.58	0.53	0.49	0.54	0.50	0.47
2.5	0.61	0.57	0.53	0.57	0.53	0.51
3.0	0.64	0.59	0.56	0.58	0.55	0.53
4.0	0.66	0.63	0.60	0.61	0.58	0.55
5.0	0.68	0.65	0.62	0.62	0.60	0.58